Hükümet, pandemi sonrası hızla büyüyen ve yüz binlerce kişiye istihdam sağlayan dijital platform sektörü (yemek dağıtımı, kargo, kurye, temizlik vb.) için devrim niteliğinde bir yasal düzenleme hazırlıyor.
KAYNAĞINDAN OTOMATİK KESİLECEK
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülen yeni çalışmaya göre, özellikle "esnaf kurye" modeliyle çalışanların en büyük sorunu olan sosyal güvenlik primleri, artık ücret daha çalışanın hesabına yatmadan "kaynağından otomatik olarak" kesilecek.
İŞSİZLİK SİGORTASI HAKKI DA GLEİYOR
Düzenleme, algoritma aracılığıyla iş dağıtan yerli ve uluslararası platformlarda çalışanların hukuki statüsünü netleştirmeyi hedefliyor.
Mevcut sistemde bağımsız çalışan (BAĞ-KUR) statüsünde oldukları için primlerini ödemekte zorlanan veya sigorta kaydını sildirmek zorunda kalan yaklaşık yüz bin motokurye, bu yeni modelle birlikte kesintisiz olarak sağlık hizmetlerinden ve emeklilik haklarından yararlanabilecek. Ayrıca çalışanlara ilk kez işsizlik sigortası ve tam kapsamlı genel sağlık sigortası hakkı da tanınacak.
SINIRLAR YASAL OLARAK ÇİZİLECEK
Hazırlanan taslak, sadece mali hakları değil, çalışma koşullarını da mercek altına alıyor. Dijital platformların çalışanlar üzerindeki performans baskısını ve iş dağıtımını belirleyen algoritmaların sınırları yasal olarak çizilecek.
Platformların tek taraflı olarak çalışanları sistemden çıkarma veya "anahtar kapatma" gibi keyfi uygulamalarının önüne geçilecek; çalışanlara belirli şartlar altında "iş güvencesi" ve sendikal haklara erişim imkanı sağlanacak.
İŞ SAĞLIĞI VE GVÜVENLİĞİ KRİTERLERİ DE YENİDEN BELİRLENİYOR
Sektördeki esnek çalışma modelinin korunacağı belirtilen düzenlemede, iş sağlığı ve güvenliği kriterleri de "tehlikeli işler" sınıfına uygun şekilde yeniden belirleniyor.
Avrupa Birliği'nin 8 Şubat 2024 tarihinde kabul ettiği platform çalışanlarını "işçi" kabul eden paradigma değişimine paralel olarak hazırlanan bu yasal çerçevenin, 2026 yılı içerisinde Meclis gündemine gelerek yasalaşması bekleniyor.
PRİM ÖDEMELERİ NASIL OLACAK?
Sağlık imkânlarından yararlanma ve emekliliklerini ödenmesi gereken küçük primler nedeniyle bırakanlara prim ödeme kolaylığı sağlanacak. Yeni düzenlemeyle sosyal güvenlik primleri çalışana ücreti ödenmeden önce kaynağından kesilecek.