Özellikle büyükşehirlerde ev içi hizmetler adeta el yakmaya başladı. Gündelikçi ücretleri adeta kiralarla yarışmaya başlarken hanelerin çocuk ve hasta bakıcı ücretleri için neredeyse bir maaş bıraktığı kaydedildi. İşte ayrıntılar...
Günlük temizlik için gelen bir gündelikçinin ücreti ortalama 3.500-4.000 TL bandına çıktı. 3+1 gibi daha büyük daireler için 6.000 TL talep edildiği, düzenli olarak temizlik yaptıran bir ailenin aylık gideri ortalama 16-24 bin TL'yi bulduğu aktarıldı.
Gündüzlü çocuk bakıcılarının aylık ücretlerinin de 30 bin TL ile 45 bin TL arasında değiştiği belirtilirken deneyimli ve referanslı bakıcılarda bu rakamın 50 bin TL'ye yaklaşabildiği kaydedildi. Diğer yandan saatlik bakıcı ücretlerinin de 500 - 700 TL seviyesinde olduğu aktarıldı.
Ayrıca, yaşlı ve hasta bakıcı hizmetlerinde tablonun daha da yüksek olduğu; günlük hasta bakımı için 3.500-4.500 TL, yatılı bakıcı için aylık 35 bin-55 bin TL aralığında talep edildiği belirtildi. Evde yemek yapan yardımcıların günlük 3.000-4.000 TL istediği öğrenilirken, sadece ütü için gelen personelin ücretinin de 1.500-3.000 TL'ye ulaştığı kaydedildi. Öte yanda inşaat sonrası veya detaylı temizlik hizmetlerinde de rakamın 5.000 TL'yi aştığı vurgulandı.
70 BİN TL'Yİ BULUYOR
Tüm bu kalemler toplandığı zaman, haftalık temizlik ve aylık bir bakıcı hizmeti alan bir ailenin ev içi hizmet giderinin 50 - 70 bin TL'yi bulabildiği belirtildi. Bazı ailelerin gereksinimli çocuk bakıcısı, oyun ablası ya da ödev abisi gibi hizmetlerden yararlandığı, burada da fiyatların saatlik 1000 TL ile 2000 TL arasında değiştiği aktarıldı.
Uzmanların, ev içi hizmetlerin artık milyarlarca liralık bir ekonomi oluşturduğunu belirtiği kaydedilirken yalnızca İstanbul'da on binlerce gündelikçi, bakıcı ve ev yardımcısının aktif çalıştığının tahmin edildiği aktarıldı. Türkiye genelinde bu alanın hacminin milyarlarca lirayı bulduğunun değerlendirildiği belirtilirken buna karşılık bu büyüklüğe rağmen sektörün önemli bölümünün kayıt dışı işlediği kaydedildi.
Bu alanın resmi istatistiklere tam olarak yansımadığı, hem vergi kaybı hem de sosyal güvenlik açığı oluşturduğu belirtildi.
ÖDEME YÖNTEMİNE DİKKAT ÇEKİLDİ
Diğer yandan sektörde ödeme yönteminin de dikkat çektiği vurgulandı. Kurumsal şirketler haricinde bireysel hizmet verenlerin büyük çoğunluğunun kredi kartıyla ödeme kabul etmediği ve ödemelerin genellikle nakit yapıldığı aktarıldı. Taksit imkanı olmamasının hane bütçesini zorlaştırdığı vurgulanırken nakit ödeme talebinin de kayıt dışılığı besleyen bir unsur olarak öne çıktığı belirtildi.
Bu durumların milyarlık bir ekonominin sistem dışında kalmasına yol açtığına vurgu yapılırken diğer yandan günlük veya saatlik gelen yardımcıların önemli bir bölümünün sosyal güvenceye sahip olmamasına da dikkat çekildi. Olası bir iş kazasında sorumluluğun ev sahibine kadar uzanabileceği uyarısının yapıldığı aktarılırken çalışan ve hizmet alan açısından hukuki riskler işaret edildi.
Sektör temsilcilerinin, ev içi hizmet alanının ulaştığı ekonomik büyüklüğe rağmen hala dağınık, standartları net çizilmemiş ve büyük ölçüde kontrolsüz bir yapıda ilerlediğini belirttiği aktarılırken milyarlarca liralık hacme ulaşan bu piyasada kayıt dışılığın yaygın olmasının hem vergi kaybını artırdığı hem de sosyal güvenlik sisteminde açık oluşturduğu belirtildi.
Uzmanlara göre çözümün; ev hizmetlerinde sigortalı çalışmayı kolaylaştıracak prim teşvikleri, günlük ve saatlik çalışanlar için daha pratik bildirim modelleri ve dijital ödeme sistemlerinin yaygınlaştırılmasından geçtiği aktarıldı. Kredi kartı ve kayıtlı ödeme altyapısının zorunlu hâle gelmesi durumunda hem mali iz oluşacağı hem de çalışanların sosyal güvenceye erişiminin artacağının ifade edildiği kaydedildi. Aksi durumda hızla büyüyen bu alanın tamamen nakit dönen, denetimi zor ve hukuki riskleri yüksek bir "gölge ekonomi" olarak kalacağı uyarısının yapıldığı kaydedildi.