Çalışma koşulları ağır ve riskli olan meslek grupları için uygulanan erken emeklilik hakkının kapsamı genişletildi. 5 yıla kadar erken emeklilik imkanı sağlayan Yıpranma Payı hakkı ile bazı çalışanlar erken emekli olabilecek.
YENİ MESLEKLER EKLENDİ
Yıpranma payı hakkı ile madenci, polis, asker, sağlık çalışanları, gazeteciler erken emekli olabiliyordu. Söz konusu düzenleme ile çimento fabrikası çalışanları, alüminyum fabrikaları, dökümhane işçileri ve cam sanayi çalışanlarını da kapsayacak. Listenin içindeki mesleği icra edenler 12 ay çalışsa dahi SGK tarafından 15 ay çalışmış sayılıcak
8 YILA KADAR ERKEN EMEKLİLİK HAKKI!
Ağır ve riskli işte çalışanlar, Fiili Hizmet Süresi Zammı sayesinde daha erken emekli olabiliyor. Prim gününe ilave süre eklenerek biriken sürelerle emeklilik yaşından da indirim sağlanıyor. Prim gün sayısı risk grubuna göre artıyor. Yani, yılda 90 gün yıpranma payı bulunan bir işte 12 ay çalışan kişinin primi 360 gün yerine 450 gün olarak işleniyor. Kazanılan ilave süre ile emeklilik yaşı 5 yıla kadar, bazı çok ağır işlerde ise 8 yıla kadar erkene çekilebiliyor.
YIPRANMA PAYI NEDİR?
Fiili Hizmet Süresi Zammı, ağır işlerde çalışanların çalıştıkları her yıl için ilave prim günü kazanması olarak tanımlanıyor. Normal bir ofis çalışanı yılda 360 gün prim öderken, yıpranma payı olan bir işçi, yaptığı işin risk grubuna göre yılda 60, 90 veya 180 gün fazladan prim kazanır. Kazanılan bu ekstra günler, emeklilik yaş haddinden düşülür. Yani 60 yaşında emekli olacakken, bu süreler biriktikçe emeklilik yaşı 55'e kadar gerileyebilir. Kanun, bu indirimle en fazla 5 yıl (bazı çok ağır mesleklerde 8 yıl) erken emekliliğe izin veriyor.
E-DEVLET'TE O İBAREYE DİKKAT!
Emeklilik yaşınızda bir indirim olup olmadığını öğrenmek için e-Devlet'te yer alan "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" ekranına bakılması gerekiyor. Hizmet dökümünde prim günlerinin yanında "FHSZ" (Fiili Hizmet Süresi Zammı) ibaresi ya da 2A, 3A gibi özel kodlar yer alıyorsa, yıpranma payı hakkınız sisteme işlenmiş demektir.
HAK TALEP EDEMİYORSUNUZ
Ancak yaptığınız iş yıpranma payı kapsamındaysa ve buna rağmen primleriniz normal şekilde yatırılmış görünüyorsa, geriye dönük hak talep etme imkânınız yok. Bu durumda Hizmet Tespit Davası açılarak kayıp telafi edilebilir.
YIPRANMA PAYI HAKKINA HANGİ MESLEKLER SAHİP?
Yıpranma payı ile erken emeklilik hakkına sahip meslek grupları ise şu şekilde
Sağlık Çalışanları: Doktor, hemşire, ebe, hasta bakıcı, röntgen teknisyeni ve ambulans şoförleri. (Yılda 60 gün).
Gazeteciler: Basın kartı sahibi muhabirler ve basın çalışanları.
Maden ve yer altı işçileri: En yüksek paya sahipler. (Yılda 180 gün, yani 6 ay).
Güvenlik güçleri: Asker, Polis, MİT mensupları, Cezaevi infaz koruma memurları
Ağır sanayi: Demir-çelik fabrikası çalışanları, cıva üretimi, asit üretimi gibi zehirli maddeyle çalışanlar.
İtfaiyeciler: Yangın söndürme ekipleri.
YENİ EKLENENLER: Çimento fabrikası çalışanları, alüminyum fabrikaları, dökümhane işçileri ve cam sanayi çalışanları.
SGK'NIN ARADIĞI KRİTİK ŞARTLAR NELER?
FİİLİ ÇALIŞMA: Kişinin o riskli işi bifiil yapıyor olması gerekir. Örneğin bir hastanede çalışıyorsunuz ama "idari personel" veya "insan kaynakları" departmanındasınız; bu durumda yıpranma payı alamazsınız.
MİNİMUM SÜRE: Yıpranma payının emeklilik yaşından düşülebilmesi için, riskli işlerde en az 3600 gün (10 yıl) çalışmış olma şartı aranır. Yeraltı madencileri için bu süre 1800 gün (5 yıl) olarak uygulanır. Yani 1-2 yıl çalışıp bırakırsanız sadece prim gününüz artar, yaşınız geri çekilmez.
KOD BİLDİRİMİ: İşverenin sizi SGK'ya bildirirken doğru "Meslek Kodu" ile bildirmesi hayati önem taşır. Eğer madende çalışmanıza rağmen işveren sizi "Düz İşçi" koduyla bildiriyorsa, yıpranma payı alamazsınız. Bu nedenle e-Devlet üzerinden hizmet dökümünüzü ve meslek kodunuzu mutlaka kontrol etmelisiniz.